Hoe voelt het om oud en versleten te zijn? Quest ondervond het aan den lijve. Eerst werden de knieën dertig jaar ouder, toen de ellebogen en uiteindelijk ook oren en ogen.

Foto: Niels Broekema

Het was het zinderende slotstuk van de verjaardagen uit mijn jeugd. Wanneer de glazen leeg waren en de grappen op, hielpen we mijn oude tante Rien in haar jas. Vervolgens moest ze proberen plaats te nemen op de bijrijdersstoel van de auto die haar naar huis zou brengen. Eerst schoof iemand de stoel helemaal naar achteren. Dan pakte mijn tante de deur beet, stak haar indrukwekkende achterwerk de auto in, en liet zich met veel gezucht en gevloek, hop, achterwaarts op de stoel donderen.

Dat was pas de helft van het kunstje, want haar stramme benen bungelden nog naar buiten. Ze kreunde nog maar eens en frommelde haar ledematen naar binnen. Pas wanneer ik haar wandelstok had aangegeven, kon de auto toeterend vertrekken. We lachten er altijd een beetje om. Wisten wij veel, met onze soepele kinderbenen.

Band beperkt beweging

Nu, in het onderzoekscentrum van Ford in het Duitse Aken, ben ik aan de beurt. Binnen enkele minuten word ik van een gezonde dertigjarige omgebouwd tot een tante Rien. Nog even en ik ben een stramme man van een jaar of zestig, zeventig. Werner Koch, werktuigbouwkundige en arts, haalt een hoes tevoorschijn en legt deze op een massagetafel. Er komt een blauwzwarte overall uit. Dit is een Third Age Suit. Samen met de Universiteit van Loughborough in Groot-Brittannië ontwikkelde de autofabrikant dit pak. Jonge, gezonde ontwerpers van Ford gebruiken het om te ervaren hoe het is om oud te zijn. Zodat ze bij het ontwikkelen van een nieuwe auto ook rekening houden met de beperkingen van oudere mensen.

Koch vouwt het pak uit en houdt voor mijn lichaam omhoog. ‘Stap er maar in.’

Ik schuif mijn benen door de pijpen, duw mijn armen in de mouwen. Koch bukt en begint aan mijn razendsnelle veroudering. Door met dikke stukken klittenband een zwart stuk stof om mijn rechterknie te binden maakt hij het gewricht dertig jaar ouder. Dan geeft hij de linkerknie een vergelijkbare behandeling. Onwennig beweeg ik mijn benen. Diep door de knieën zakken gaat niet meer. En ik kan mijn hakken niet meer tegen mijn billen leggen. Daarna volgen bandages om de ellebogen en zwachtels die de beweging van mijn voeten beperken. Een elastiek op mijn rug zorgt ervoor dat ik niet te diep kan bukken.

‘Had je het je zo voorgesteld?’ vraagt Koch met een glimlach. Ik schud mijn hoofd. Zolang dat nog kan. Want even later vouwt hij een stoffen band om mijn nek. Die zorgt ervoor dat ik mijn hoofd niet meer goed kan draaien.

Ook handen verouderen

Als laatste zijn mijn zintuigen de klos. Koch reikt me twee knalgele oordoppen aan. Want ouderdom tast ook het gehoor aan. Een bril met vergeelde glazen laat me kijken door oude ogen. Blauwe tinten zijn daardoor moeilijker te zien. Tenslotte veroudert Koch mijn tast. Eerst schuift hij dunne latexhandschoenen om mijn handen. Omdat oudere mensen minder gevoel hebben in de vingers. Dan volgen een paar stugge exemplaren zonder vingertoppen. Die beperken de beweging van mijn vingers. Aantekeningen maken op mijn kladblok gaat nog. Al zijn mijn krabbels nog net iets onleesbaarder dan normaal.

In een klein kwartier is mijn veroudering voltooid. Ik wandel in mijn nieuwe lichaam achter Koch aan naar een klaarstaande auto. ‘Stap maar in’, zegt hij. Ik probeer, zoals altijd, mijn benen als eerste naar binnen te zetten. Het gaat niet, want mijn knieën buigen niet genoeg. Dan maar als tante Rien: het achterwerk eerst. Ik plof naar achteren en probeer vervolgens mijn oude benen naar binnen te trekken. Dat blijkt ingewikkelder dan gedacht. Mijn armen moeten te hulp schieten. Maar daar blijft het niet bij. Ook het omdoen van de gordel blijkt niet eenvoudig. Achteruit inparkeren wordt lastig, want mijn nek wil niet ver genoeg draaien. ‘Voor ouderen is de handrem ook een probleem’, zegt Koch. ‘Ze hebben er vaak de kracht niet meer voor.’

Auto voor oudere

Door het Third Age Suit zijn de ontwerpers van Ford de afgelopen jaren meer rekening gaan houden met ouderen. In sommige auto’s zijn de stoelen in hoogte verstelbaar, de deuren breder en er zitten handgrepen waaraan ouderen zich kunnen vastgrijpen bij het in- en uitstappen. Maar denk niet dat de auto’s nu de uitstraling van een invalidevoertuig hebben, voegt Koch snel toe. ‘De voorzieningen die speciaal voor ouderen hebben ingebouwd, verhogen ook voor anderen het comfort. Vergelijk het met elektrisch bedienbare ramen. Een jongere is nog best in staat om het raampje met een hendel naar beneden te draaien. Maar als het elektrisch gaat is dat toch fijner.’

Na een uur zet ik de bril af, trek ik de oordoppen uit mijn oren en bevrijd ik mijn vingers uit de zweterige latex handschoenen. Koch helpt me vervolgens uit het pak. Het voelt als het uittrekken van skischoenen. Opluchting. Vrijheid. Maar tegelijkertijd word ik bevangen door angst: er komt een moment dat ik de ouderdom niet meer zo eenvoudig van me af kan schudden. Wil ik nog wel oud worden, nu ik dit allemaal weet? Ik troost me met de gedachte dat het allemaal heel geleidelijk gaat. En dat autofabrikanten langzaam rekening beginnen te houden met oudere gebruikers. Zodat ik me later niet na elke verjaardag met veel gezucht en gevloek, hop, achterwaarts op de stoel hoef te laten donderen.

© Rik Kuiper / Quest - het is ten strengste verboden deze tekst of delen van deze tekst over te nemen zonder toestemming van de auteur